«بیضاء» در توصیف نوشیدنی بهشتی: صفت جام یا خود نوشیدنی؟

قرآن کریم در آیات ۴۵ و ۴۶ سوره صافات، به توصیف جام‌ها و نوشیدنی‌های پاک بهشتی می‌پردازد. در این آیات آمده است که خدمتکاران بهشتی، جام‌هایی پر از نوشیدنی پاک را میان بهشتیان می‌گردانند که رنگ آن سفید و برای نوشندگانش لذت‌بخش است: «یُطٰافُ عَلَیْهِمْ بِکَأْسٍ مِنْ مَعِینٍ‌، بَیْضٰاءَ لَذَّةٍ لِلشّٰارِبِینَ».

اما در مورد اینکه آیا واژه «بیضاء» به رنگ سفید خود نوشیدنی اشاره دارد یا به سفیدی جام آن، میان مفسران اختلاف نظر وجود دارد. برخی از مفسران، «بیضاء» را صفتی برای ظرف نوشیدنی می‌دانند و معتقدند که جام‌ها سفید و درخشان هستند. در مقابل، عده‌ای دیگر این واژه را صفتی برای خود نوشیدنی طهور بهشتی دانسته‌اند. آنها بر این باورند که این نوشیدنی برخلاف شراب‌های دنیایی، نظاره ها پاک و در نهایت سفیدی و زلالی است.

بر اساس این دیدگاه، شراب بهشتی به دلیل نهایت رقت، روانی، صفا، لطافت و نورانیت، سفید است. حتی گفته شده که این شراب سفیدتر از شیر است.

کلمه «کأس» در زبان عربی به معنای کاسه است و به ظرفی گفته می‌شود که پر از آب یا شراب باشد. اگر این ظرف خالی باشد، به آن «قدح» می‌گویند. واژه «معین» در مورد مشروبات به نوشیدنی‌ای اشاره دارد که از پشت ظرف قابل رؤیت باشد، مانند آب یا شرابی که در ظرف بلورین قرار گرفته است. بنابراین، «کأس من معین» به معنای جامی است که زلالی شراب از بیرون آن قابل مشاهده است. به همین دلیل، در ادامه آیه فرموده است: «بَیْضٰاءَ لَذَّةٍ لِلشّٰارِبِینَ»، یعنی شرابی صاف و زلال که این شفافیت و زلالی برای نوشندگانش لذت‌بخش است.

از نظر قواعد ادبیات عرب، واژه «بیضاء» می‌تواند هم به عنوان صفت برای خود شراب و هم به عنوان صفت برای جام‌های آن به کار رود. این دو حالت با یکدیگر تناقضی ندارند، زیرا ممکن است هم شراب سفید و زلال باشد و هم جام آن بلورین و درخشان.

About the author